UmrŠ­an

Erindi ß stefnumˇtunar■ingi BHM, 3. febr˙ar 2016

Nanna ElÝsa var fengin ß ■ingi­ sem mßlsvari ungra st˙enta ß ═slandi. ┴ h˙n ■akkir skildar fyrir ■au mikilvŠgu skilabo­ sem komi­ var ß framfŠri me­ ■ßttt÷ku hennar ß stefnumˇtunar■ingi BHM.

äMe­ ■vÝ a­ veita mÚr ■etta tŠkifŠri er veri­ a­ taka skref Ý ßtt a­ ■vÝ sem Úg tel vera svari­ vi­ ■essari spurningu. Ůa­ er nefnilega svo mikilvŠgt a­ gefa ungu fˇlki or­i­ endrum og eins og lßta ■a­ bera ßbyrg­ ß ■vÝ a­ svara spurningum eins og ■eirri sem Úg Štla a­ gera tilraun til hÚr: Hva­ ■arf til ■ess a­ ungt fˇlk velji a­ b˙a og starfa ß ═slandi?ô.

HÚr er reist ßhugaver­ spurning sem Nanna tekur til vi­ a­ svara. En mßli­ er ekki einfalt.

äEf Úg gŠti svara­ ■essari spurningu hÚr og n˙, og ■a­ ß tuttugu mÝn˙tum, ■ß vŠri Ý raun lange­lilegast a­ Úg tŠki vi­ af Sigmundi DavÝ­ um mßna­armˇtin febr˙ar, mars og redda­i ■essari eyju. Ůetta er vÝst ekki alveg svo einfalt.

Ůrßtt fyrir a­ spurningin sÚ ˇgnarstˇr ■ß ver­ur samt a­ svara henni og finna lausn; ■vÝ a­ ■a­ er alveg deginum ljˇsara a­ ungt fˇlk er ■egar byrja­ a­ leita anna­. 1130 fleiri einstaklingar yfirgßfu ═sland ßri­ 2015 heldur en fluttust hinga­ og rannsˇknir sřna a­ ■etta er einkum ungt fˇlk. ١r­ur SnŠr J˙lÝusson skrifa­i frßbŠran lei­ara ß Kjarnanum ■ar sem hann hitti naglann ß h÷fu­i­ og benti ß a­ Ý raun sÚum a­ missa framtÝ­ina ˙r landi. En ■a­ ■arf engan fj÷lmi­il til a­ segja mÚr ■etta. Ungt fˇlk Ý kringum mig ■rßir a­ komast Ý anna­ umhverfi ■ar sem ÷­ruvÝsi ßherslur rß­a. Ůar sem fleiri tŠkifŠri bjˇ­astô.

En af hverju er ■etta svona?

äTil a­ komast nŠr svarinu ger­i Nanna ElÝsa ˇformlega k÷nnun ß me­al vina sinna ß samfÚlagsmi­lum. Ůar sem spurt var hva­ ■yrfti til a­ auka vilja ■eirra til a­ b˙a hÚr og starfa Ý framtÝ­inni. Sv÷rin lÚtu ekki ß sÚr standa. HÚr eru a­eins nokkur dŠmi um ■au sv÷r sem bßrust:

äHŠrri fŠ­ingarstyrk/fŠ­ingarorlof og lengra fŠ­ingarorlofô; äNßmsstyrki en ekki skuldirô; äHeilbrig­iskerfi sem Úg treystiô; äALMENNINGSSAMGÍNGUR Ý lagiô; äSt÷­ugan gjaldmi­il og heilbrig­is- og menntakerfi sem virkar fyrir allaô.

äBetri st÷rf sem tengjast nßminu okkar (sagnfrŠ­i hjß mÚr, mj÷g erfitt a­ komast innß s÷fn og stofnanir ■vÝ a­ ■a­ er svo mikil frŠndhygli ■ar)ô; äˇdřrari leigumarka­urô; äSigra frŠndhygliô; äEngir ˇhei­arlegir, si­blindir pˇlitÝkusar, fleiri minni verslanir ß hvert g÷tuhorn og betri samg÷ngukerfiô; äStjˇrnmßlamenn sem gera sÚr grein fyrir a­ ßbur­arverksmi­ja/ßlver var draumur 1970 en ekki n˙naô

Ef rřnt er efni punktanna sem komu fram Ý ■essari litlu k÷nnun og ■eir teknir saman mß gera rß­ fyrir a­ ungt fˇlk vilji sjß t÷luver­ar breytingar ß Ýslensku samfÚlagi:

1) Burt me­ spillingu.

MÝn kynslˇ­ vir­ist ekki treysta kerfinu. Fj÷lmargir kv÷rtu­u yfir frŠndhyglinni. HÚr ß landi vir­ist skipta ÷llu mßli hva­an ■˙ kemur en ekki hva­ ■˙ getur, ■egar vinnumarka­urinn er annars vegar. KlÝka, Štthygli, vinavŠ­ing ľ sem er ßvÝsun ß andver­leikasamfÚlag. HÚr er menntun t÷lu­ ni­ur og vinnumarka­urinn fagnar ekki nemendum sem koma ˙r nßmi, ef til vill me­ ßgŠtis einkunnir heldur er spurt fyrst hvort hann sÚ sonur ■essa e­a hvert flokksskÝrteini­ er. Ůessi sta­a fer ekkert fram hjß nemendum dagsins Ý dag og ■a­ er m÷gulega einkum og sÚrÝlagi ■etta ranglŠti sem fŠr ■ß til a­ horfa ˙t fyrir landsteina.

2) Hßskˇlamenntun er ekki metin a­ ver­leikum.

Fyrir formann Landssamtaka Ýslenskra st˙denta er ■etta ■yngra en tßrum taki. Ůa­ er ekki nŠg vir­ing borin fyrir menntun og ■ess sÚr ekki sta­ Ý launum hvort manneskja sÚ langskˇlagengin e­a ekki.

═ ■essum li­ felst lÝka s˙ sta­reynd a­ stu­ningur vi­ fˇlk Ý hßskˇlanßmi er lÝtill. Nßmsmenn fß stu­ning frß rÝkinu Ý formi lßns sem er ß mßnu­i lŠgri upphŠ­ en atvinnuleysisbŠtur. ╔g endurtek lßn ľ ekki einu sinni styrkur. Ůetta sendir ■au skilabo­ a­ ■a­ sÚ Ý raun ekki alv÷ru vinna a­ vera Ý fullu nßmi sem er fullkomi­ vir­ingarleysi vi­ bŠ­i nemendur, stofnanir og starfsfˇlk og hßskˇlamennta­ fˇlk ˙ti Ý samfÚlaginu.

Ůß skipta gŠ­i nßmsins sem vi­ bjˇ­um ungum hugum upp ß ekki sÝ­ur mßli. Vi­ hjß L═S erum yfir gŠ­astarfi Ý hßskˇlum fyrir h÷nd hßskˇlanema. Ůa­ kom mÚr ß ˇvart ■egar Úg tˇk vi­ hversu nřtt or­ ■etta er ß ═slandi sem frŠ­ilegt hugtak: GŠ­i nßms. GŠ­arß­ Ýslenskra hßskˇla var sett ß fˇt 2010 a­ skoskri fyrirmynd og ■a­ hefur veri­ dßsamlegt a­ vinna me­ GŠ­arß­inu eftir rammaߊtluninni sem ■a­ setti eftir a­ ■a­ tˇk vi­ ■vÝ a­ rß­i­ gerir sÚr grein fyrir a­ enginn er betri til ■ess a­ upplřsa um hva­ betur megi fara Ý kennslu en einmitt nemandinn sjßlfur. ŮvÝ er ofurßhersla l÷g­ ß sjˇnarhˇl nemandans (e­a Student perspective).

3) H˙snŠ­ismßl eru Ý fullkomnu ˇlagi.

Ůa­ er hvorki hŠgt a­ vera ß leigumarka­i nÚ fjßrfesta Ý sinni eigin eign me­ gˇ­u mˇti. Ůß ver­ur aflei­ingin s˙ a­ 1 af hverjum 4 ß ■rÝtugsaldri břr Ý foreldrah˙sum ľ sem er sta­an Ý dag.

4) Au­ga atvinnulÝfi­

Ungt fˇlk kemur me­ nřjar hugmyndir ß sjˇnarsvi­i­, ■a­ vill fß tŠkifŠri til ■ess a­ starfa vi­ ■a­ sem ■a­ hefur ßstrÝ­u fyrir og skapa eitthva­ nřtt fyrir samfÚlagi­. Ůa­ ver­ur a­ beina fjßrmagni Ý fj÷lbreyttari farvegi; nřsk÷pun, sprotafyrirtŠki, hugvit, rannsˇknir og fleira.
En ß sama tÝma og ungt fˇlk hefur ßhuga ß a­ starfa Ý ■essum änřrriô geirum eru fj÷lmargir sem hafa ßhuga ß a­ starfa sem kennarar e­a heilbrig­isstarfsmenn. En menntakerfi­ og heilbrig­iskerfi­ hafa veri­ fjßrsvelt um svo langan tÝma a­ sem vinnusta­ir eru ■etta frekar ˇspennandi kostir ■ˇ a­ starfi­ sjßlft heilli fˇlk af ÷llum aldri. Enda er enginn mikilvŠgari en kennari e­a heilbrig­isstarfsma­ur ß atvinnumarka­num".
äŮegar allt ■etta er teki­ saman, og Úg nefndi ekki einu sinni skuldani­urfellinguna, er kannski ekki skrřti­ a­ ungt fˇlk eigi erfitt me­ a­ velja ═sland sem land sinnar framtÝ­arô.

Nanna ElÝsa er engu a­ sÝ­ur bjartsřn. ŮvÝ a­ ÷ll ■essi ummŠli ß Facebook og Twitter vÝsa einnig Ý álausnina ß vandanum:

1) Ungt fˇlk hefur r÷dd sem ■a­ vill a­ heyrist.
äŮa­ sÚst svo gl÷gglega af ■essum vi­br÷g­um sem Úg fÚkk vi­ a­ henda inn ß Facebook st÷­ufŠrslu um mßlefni ungs fˇlks a­ ■a­ er ekki v÷ntun ß vi­br÷g­um. Ungt fˇlk er sjßlft me­ sv÷rin Ý kollinum. Ůa­ er a­ kalla eftir breytingum og hefur skřra sřn ß hverju ■arf a­ breytaô.

Ůß er ekki sÝ­ur mikilvŠgt a­:

2) Ungt fˇlk ß a­ bera ßbyrg­ Ý samfÚlaginu.

äMÚr hefur ■ˇtt r÷dd ungs fˇlks hafa legi­ Ý dvala alltof lengi. Ůa­ sto­ar kannski lÝti­ a­ pŠla of miki­ Ý ■vÝ af hverju ■a­ hefur veri­, hvort ungt fˇlk hafi raunverulega veri­ ßhugalaust um samfÚlagsmßl e­a hvort ■vÝ hafi ekki veri­ treyst til ■ßttt÷ku. Ůa­ sem skiptir meira mßli er a­ n˙ er a­ rÝsa upp kynslˇ­ sem vill bera ßbyrg­. Ůa­ sÚst eflaust best ß ÷llum samfÚlagsmi­labyltingunum sem ßttu sÚr sta­ ßri­ 2015. Ůa­ ver­ur a­ hefja samtal vi­ okkur unga fˇlki­, leggja ■a­ ß okkur a­ taka meiri ■ßtt, fŠra okkur a­ bor­inu og krefja okkur um a­ bera ßbyrg­ ß eigin framtÝ­ og framtÝ­ samfÚlagsins. En til ■ess a­ ■etta sÚ hŠgt ver­ur sty­ja vi­ ungt fˇlk og treysta ■vÝ. ╔g tek sem dŠmi L═S, samt÷kin sem liggja mÚr nŠst og ■au samt÷k ungs fˇlks sem eiga mest sameiginlegt me­ Bandalagi hßskˇlamanna. Samt÷kin voru stofnu­ af ungu fˇlki sem vill betra hßskˇlakerfi og ■eim er haldi­ ß lofti af ungu fˇlki sem vill taka ■ßtt Ý umrŠ­unni um hßskˇlamenntun og leggja sitt af m÷rkum. Ůa­ var mikil ■÷rf ß samt÷kum sem ■essum, vi­ h÷fum yfri­ nˇg af verkefnum, vi­ h÷fum fullt til mßlanna a­ leggja en ■a­ hefur veri­ algj÷r v÷ntun ß stu­ningi, bŠ­i Ý formi a­sto­ar og fjßrm÷gnunar af hßlfu samfÚlagsinsô.

äUngt fˇlk ver­ur a­ fß tŠkifŠri til ■ess a­ gera samfÚlagi­ a­ sÝnu. ╔g veit a­ ef vi­ fŠrum ungu fˇlki aukin v÷ld me­ ■vÝ a­ leggja ß ■a­ auknar byr­ar ■ß getum vi­ rÚtt af ■jˇ­arsk˙tuna. En ■a­ er ekki hŠgt ßn ■ess a­ sty­ja vi­ ungt fˇlk, sty­ja vi­ grasrˇtarsamt÷k, skipul÷g­ samt÷k ungs fˇlks og samt÷k eins og L═S sem vilja auka veg og vir­ingu menntunar ß ═slandiô.

Nanna lřkur erindi sÝnu ß mikilvŠgum bo­skap ■ar sem h˙n segir:

äHleypum ungu fˇlki a­ bor­inu, hefjum heilbrigt samtal og l÷gum bara saman ■essa hluti sem kunningjar mÝnir nefndu ß Facebook og Twitter og gerum ═sland aftur a­ spennandi valkosti. Leyfi­ okkur a­ vera me­ Ý umrŠ­unni og ßkvar­anat÷ku Ý samfÚlaginu. Vi­ viljum bera ßbyrg­ og hjßlpa til. Ůa­ er skylda ungs fˇlks sem ■ßtttakendur Ý samfÚlaginuô.

"Me­ ■essum or­um lřk Úg erindi mÝnu og ■ß vil Úg ■akka fyrir tŠkifŠri til a­ koma r÷dd ungs fˇlks ß ═slandi ß framfŠri hÚr ß stefnumˇtunar■ingi BHM".á

Landssamt÷k Ýslenskra st˙denta eru regnhlÝfasamt÷k fyrir st˙dentafÚl÷g Ý hßskˇlum ß ═slandi. Samt÷kin voru stofnu­ Ý nˇvember ßri­ 2013 og ■eirra meginhlutverk er hagsmunagŠsla fyrir st˙denta ß ═slandi og Ýslenska st˙denta erlendis, samrŠming gŠ­astarfs Ý hßskˇlum ß ═slandi og ■ßtttaka Ý al■jˇ­legu starfi hßskˇlanema fyrir ═slands h÷nd. HeimasÝ­an: www.haskolanemar.is


SvŠ­i