UmrŠ­an

Hßskˇlamennta­ir ľ Vannřttur au­ur

Nřveri­ komu a­ildarfÚl÷g Ůjˇnustuskrifstofu FFSS ßsamt ReykjavÝkur AkademÝunni, a­ mßl■inginu äMenntun til framtÝ­ar ľ Hßskˇlamennta­ir ßn atvinnu: vannřttur au­urô sem haldi­ var ß Fosshˇtel ReykjavÝk ■ann 18. mars sÝ­astli­inn.

Fj÷ldi ßhugaver­ra fyrirlesara komu fram ß mßl■inginu ■ar sem teki­ var ß fj÷lm÷rgum ßlitamßlum er sn˙a a­ st÷­u og framtÝ­ vinnumarka­ar, ■eim breytingum sem liggja fyrir og hlutverki hßskˇlamennta­ra Ý ■eim nřja veruleika sem vi­ blasir.

Hljˇ­uppt÷kur af mßl■inginu mß nßlgast me­ ■vÝ a­ smella ß nafn fyrirlestra e­a ne­st Ý texta. ŮvÝ mi­ur eru sumar uppt÷kurnar ■ˇ Ý sl÷kum gŠ­um vegna tŠknilegra ÷r­ugleika sem upp komu ß mßl■inginu.

Sta­a ß vinnumarka­i Ý dag og hlutverk hßskˇlanna

Ůau KatrÝn Ëlafsdˇttir, lektor vi­ Vi­skiptafrŠ­ideild Hßskˇlans Ý ReykjavÝk, og Karl Sigur­sson, svi­sstjˇri hjß Vinnumßlastofnun, fj÷llu­u um st÷­u hßskˇlamennta­ra ß vinnumarka­i n˙ og til framtÝ­ar. Ůar kom fram a­ sta­a hßskˇlamennta­ra ß vinnumarka­i sÚ ÷nnur og verri en annarra ■ar sem helst er ßkall um starfsfˇlk ß svi­ i­na­ar og ■jˇnustu. Ůß gerir mismunandi eftirspurn ß atvinnumarka­i ■a­ a­á verkum a­ fˇlk me­ hßskˇlamenntun ß svi­i vÝsinda-, tŠkni- verkfrŠ­i- og raungreina břr i­ulega vi­ rÝkari atvinnutŠkifŠri en ■eir sem hafa menntun ß ÷­rum svi­um.

Ů÷rf fyrir vinnuafl mß ■ˇ rekja til annarra ■ßtta en ßhrifa jßkvŠ­rar hagsveiflu Ý i­na­i og ■jˇnustu. Mannaafla■÷rfin er ■vÝ enn til sta­ar Ý ÷llum atvinnugeirum ˇhß­ vexti ˇlÝkra atvinnuvega. Svo sem vegna endurnřjunar Ý st÷rf vegna starfsloka e­a tilfŠrslu fˇlks Ý starfi. Ůß sřna upplřsingar um st÷­u ß atvinnumarka­i einnig a­ t÷luver­ur hluti hßskˇlamennta­ra gegni n˙ ■egar st÷rfum sem ekki krefjist hßskˇlamenntunnar. ┴ sama tÝma vir­ist fj÷lgun ß hßskˇlamenntu­u fˇlki vera meiri n˙ en nokkru sinni fyrr.

Ůessar upplřsingar vekja upp spurningar um ■au merki e­a vÝsbendi sem gefa til kynna ■÷rf atvinnulÝfsins fyrir eina hßskˇlamenntun umfram a­ra? Hvert sÚ hlutverk hßskˇla Ý ■vÝ sem kalla mß framlei­slu ß vinnuafli? Hva­a fjßrfestingastefnu eigi a­ vi­hafa gagnvart mannau­i til framtÝ­ar og hverjar sÚu vŠntingar samfÚlagsins um ar­semi af ■eirri fjßrfestingu? Ůß mß einnig velta v÷ngum yfir ■÷rf og vŠntingum a­ila vinnumarka­arins til hßskˇlamenntunar og a­komu og hlutverki ■eirra er kemur a­ ■rˇun mannau­s til framtÝ­ar.

P÷run ß vinnumarka­i

Hallveig Ëlafsdˇttur, hagfrŠ­ingur hjß samt÷kum fyrirtŠkja Ý sjßvar˙tvegi fjalla­i frekar um um p÷run ß vinnumarka­i og ■a­ misrŠmi sem er til sta­ar Ý fŠrnistigi vinnuafls og fŠrni■arfar ß vinnumarka­i. Fjalla­i h˙n me­al annars um tvÝskautun (polarization) ß vinnumarka­i sem geri ■a­ a­ verkum a­ ■÷rf fyrir fˇlk Ý ■jˇnustust÷rf og i­na­i eykst ß sama tÝma svo og ■÷rfin fyrir fˇlk me­ mikla sÚrhŠf­a ■ekkingu. Hins vegar minnkar ■÷rfin fyrir fˇlk me­ hef­bundna menntun. Ůetta skapi misrŠmi ß milli ■arfa atvinnumarka­arins og menntunarbakgrunns atvinnuleitenda og skřrir a­ hluta breytta ■÷rf fyrir menntunarbakgrunn fˇlks ß atvinnumarka­i. Hßskˇlamennta­ir eiga margir hverjir erfitt me­ a­ finna st÷rf vi­ sitt hŠfi ß sama tÝma og atvinnuleitendur uppfylla ekki ■÷rf atvinnurekanda. Fjßrfesting fˇlks og samfÚlagsins Ý hßskˇlamenntun skilar sÚr ■vÝ ekki fyllilega til baka sem ßvinningur og bendir til ■ess a­ huga megi betur a­ gŠ­um hßskˇlamenntunar fremur en magni hennar.

Breyttir tÝmar

Dr. ┴relÝa Gu­mundsdˇttir, dˇsent vi­ Vi­skiptafrŠ­ideild Hßskˇla ═slands, varpa­i fram ßhugaver­um spurningum um framtÝ­ar■rˇun ß vinnumarka­i og hvort hugmyndir um atvinnu÷ryggi heyri Ý raun li­inni tÝ­? Ůannig vir­ist hugmyndin um hinn hef­bundna starfs■rˇunarferil ekki eiga vi­ lengur ľ ■ar sem fˇlk rŠ­st til vinnu a­ loknu hßskˇlanßmi og vinnur sig upp hjß einum og sama atvinnurekanda. Gera ■arf rß­ fyrir gj÷rbreyttu landslagi ß vinnumarka­i ■ar sem hßskˇlamennta­ir einstaklingar ■urfa a­ vinna sjßlfstŠtt fyrir fj÷lmargra atvinnurekendur ■ar sem ■eir uppfylla ■arfir ■eirra fyrir fj÷lbreytta en ß sama tÝma sÚrtŠka hŠfni. ┴relÝa var engu a­ sÝ­ur bjartsřn ß framtÝ­ina og taldi Ýslenskt vinuafl vel fŠrt um a­ a­lagast breyttum tÝmum. áá

Breytingar ß starfsumhverfi fˇlks mß einna helst rekja til tilfŠrslu frß ■eim st÷­ugleika sem ß­ur einkenndi i­na­armi­u­ hagkerfi til ■ess dřnamÝska veruleika sem einkennir ■jˇnustumi­u­u hagkerfi n˙tÝmans. Ůessi breytta heimsmynd kallar ß a­ fyrirtŠki og stofnanir lagi sig a­ henni me­ breyttu skipulagi starfa, nřjum a­fer­um vi­ rekstur mannau­s og ekki sÝst nřjum stjˇrnunarhßttum.

Breytt hlutverk stjˇrnenda

Dr. Tuomas Auvinen, deildarforseti Siebelius Academy, University of the Arts, Helsinki, fjalla­i um hin nřju hlutverk stjˇrnenda. Krafan um aukna sÚrhŠfingu og sÚr■ekkingu starfsfˇlks gerir ■a­ a­ verkum a­ sÚrtŠk hŠfni og yfirsřn stjˇrnanda er oft ß tÝ­um minni en undirmanna ■eirra. FyrirtŠki gera sÚr ■vÝ Ý rÝkari mŠli grein fyrir ■vÝ a­ stŠrstur hluti ver­mŠta ■eirra břr Ý hŠfni mannau­s Ý sta­ veggja og vÚlb˙na­ar ß­ur.

Ůessi nřja heimsmynd kallar ß a­ lei­togar notist Ý rÝkari mŠli vi­ persˇnueiginleika og mannlega hŠfni Ý starfi ■egar verkum er ˙tdeilt. Ůeir ver­i a­ leyfa starfsm÷nnum sÝnum a­ njˇta trausts og hafa vald til a­ ßkvar­a hvernig verkefni ■eirra eru leyst af hendi. Ůa­ kallar jafnframt ß hŠfni yfirmanna til lei­a starfsfˇlk me­ persˇnulegum eiginleikum og ■jˇnustandi forystu Ý sta­ ■ess a­ střra Ý ljˇsi ■ess valds sem ■eir hafa me­ tillit til st÷­u sinnar. Hlutverk lei­toga er a­ skapa sameiginlega sřn og efla einstaklinga innan skipulagsheilda.

Tuomas telur a­ lÝkja megi n˙tÝma starfsumhverfi vi­ sandkassa ■ar sem verk ver­a til og unninn og ■ar sem finna mß ˇendanlegan fj÷lda lei­a til sk÷punar. Skřra ■arf m÷rk e­a ramma sandkassans og ekki mß kasta sandinum ˙t fyrir. Innan sandkassans ver­i ■ˇ a­ gefa starfsfˇlki tŠkifŠri og umbo­ til a­ vinna verkefnin eftir sÝnu h÷f­i. Ůarna er ■vÝ horfi­ frß ■vÝ vi­horfi a­ střra ■urfi ■ßttum ß bor­ vi­ framlei­ni, nř- og ■ekkingarsk÷pun. Ůess Ý sta­ er leitast vi­ a­ skapa forsendur fyrir skipulagsheildir til a­ ■rˇast Ý ßtt til frekari nřsk÷punar.

Dr. Tuomasar Auvinen telur a­ ■au stjˇrnendalÝk÷n sem nřst hafa innan listsk÷punargeirans eigi rÝkulegt erindi inn Ý ■essa breyttu heimsmynd fyrirtŠkja.Ůau skapi tŠkifŠri fyrir skipulagsheildir til a­ ■rˇa me­ sÚr sÝna eigin framtÝ­arsřn Ý sta­ ■ess a­ h˙n sÚ ßskilinn fyrirfram. Ůau střri a­ger­um stjˇrnenda og veita ■eim stjˇrn ˙tkomu vinnunnar a sama tÝma og ■au lei­a til virkari ■ßttt÷ku og aukinnar hollustu starfsfˇlks sem bregst vel vi­ frelsi til athafna, skřru umbo­i og si­vandri ■jˇnustandi forystu.

Ůess ber a­ geta a­ s˙ umrŠ­a sem hÚr hefur veri­ tÝundu­ tŠpir eing÷ngu ß hluta ■ess efnis sem fjalla­ var um ß mßl■inginu. A­rir sem ljß­u mßls ß ■essu ßhugaver­a ■ingi rŠddu um sÚrst÷­u afmarka­ra hˇpa ß Ýslenskum vinnumarka­i. Mß ■ar nefna, Ellen Calmon, formann Íryrkjabandalagsins, Jˇnu HlÝf Halldˇrsdˇttur, myndlistarkonu og formann S═M og H÷r­ Vilberg,áforst÷­umann samskipta hjß SA.

Ůegar mßl■ingi­ Ý heild er teki­ saman kemur ■vÝ fram nř ßhugaver­ sřn ß ■ß sÚrst÷­u, ßbyrg­ og hlutverk sem hßskˇlamenntu­um mannau­i framtÝ­arinnar er Štla­. ┴ mßl■inginu var tekist ß vi­ st÷­u hßskˇlamennta­ra frß řmsum sjˇnarhornum og tŠpt ß m÷rgum ßleitnum hug­arefnum. Mßl■ingi­ var jafnframt ■÷rf ßminning um mikilvŠgi ■ess a­ breg­ast vi­ misrŠminu Ý ■÷rfum fˇlks me­ hßskˇlamenntun og atvinnulÝfsins me­ svo tryggja megi hagfelda p÷run ■eirra, me­ farsŠld Ýslensks efnahags- og atvinnulÝfs a­ lei­arljˇsi.

Fundarstjˇri og stjˇrnandi pallbor­s var: Dr. ١rˇlfur G. MatthÝasson, prˇfessor Ý hagfrŠ­i vi­ Hßskˇla ═slands.

Listi yfir erindi:

  1. Hßskˇlamennta­ir ß vinnumarka­i. Dr. KatrÝn Ëlafsdˇttir, lektor vi­ Vi­skiptafrŠ­ideild Hßskˇlans Ý ReykjavÝk.
  2. Hvernig nřtist hßskˇlamenntun ß vinnumarka­i? Karl Sigur­sson, svi­sstjˇri hjß Vinnumßlastofnun.
  3. P÷run ß vinnumarka­i, misrŠmi milli fŠrnistigs vinnuafls og fŠrni■arfar vinnumarka­arins. Hallveig Ëlafsdˇttir, hagfrŠ­ingur hjß Samt÷kum fyrirtŠkja Ý sjßvar˙tvegi.
  4. FramtÝ­ar■rˇun ß vinnumarka­i. Er atvinnu÷ryggi li­in tÝ­? Dr. ┴relÝa Gu­mundsdˇttir, dˇsent vi­ Vi­skiptafrŠ­ideild Hßskˇla ═slands
  5. LEADING THE YOUNG - New leadership paradigm for the "industrialization hangover".Tuomas Auvinen deildarforseti Siebelius Academy, University of the Arts, Helsinki
  6. Íryrkjar og vinnusamningar - ßskoranir og hindranir. Ellen Calmon, forma­ur Íryrkjabandalagsins.
  7. Vi­ borgum myndlistarm÷nnum. Jˇna HlÝf Halldˇrsdˇttir, myndlistarkona og forma­ur S═M.
  8. Er til ver­mi­i ß menntun? H÷r­ur Vilberg,áforst÷­uma­ur samskipta hjß SA.

SvŠ­i